Қаржылық тұрақтылық: ұлттық міндеттерден аймақтық нәтижелерге дейін

Ұлттық валюта күні қарсаңында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Абай облысындағы филиалы құрылғанына төрт жыл толуын атап өтеді. Осы уақыт ішінде филиал Ұлттық Банктің аймақтық деңгейдегі міндеттерін жүзеге асыруда маңызды буынға айналды.

 

 

 

Филиал қызметінің басты мақсаты – елде баға тұрақтылығын қамтамасыз етуге үлес қосу. Осы мақсатқа жету үшін филиал Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатын іске асыруға атсалысады, валюталық реттеу мен бақылауды жүзеге асырады, қаржы жүйесінің орнықтылығына ықпал етеді, сондай-ақ қаржы нарығы мен сыртқы экономикалық операцияларға қатысты статистикалық есептілікті жинайды әрі өңдейді.

 

Экономиканың нақты секторына мониторинг жүргізу

 

Экономиканың нақты секторына мониторинг жүргізу аясында филиал облыстағы 100-ден астам жетекші кәсіпорындардың жұмысын тұрақты түрде зерттеп, сапалық және сандық көрсеткіштерін сараптайды. Жиналған деректер іскерлік белсенділікті бағалауға, сондай-ақ өндіріс, инвестиция және тұтыну сұранысындағы өзгерістерді қадағалап отыруға жол ашады. Ұлттық Банк сол деректерді ағымдағы экономикалық жағдайды бағамдап, талдап, ақша-кредит саясаты бойынша шешім қабылдау үшін пайдаланады. Бұл ретте мониторинг өзара тиімділік қағидатына сүйенеді. Аналитикалық жұмыстың нәтижелері қатысушы кәсіпорындарға арнайы шолу түрінде жолданады. Ол басшыларға өз ұйымының көрсеткіштерін орта салалық мәндермен салыстырып, экономиканың тиісті секторындағы жағдайын бағалауға мүмкіндік береді.

 

Валюталық реттеу және валюталық бақылау

 

Валюталық реттеу мен валюталық бақылау саласындағы жұмыс заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге және валюталық операциялардың ашықтығын арттыруға бағытталған.

Төрт жыл ішінде филиал капитал қозғалысы бойынша валюталық шарттар мен шетелдік банктердегі шоттарға 124 есептік нөмір берді, сондай-ақ қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыруға және (немесе) олардың қосымшаларына 1 лицензия беріп, 5 лицензия қайта ресімдеді.

Осы кезеңде сын-қатер дәрежесін бағалау негізінде 10 тексеру және 80 құжаттық тексеру жүргізілді. Сонымен қатар, филиал мамандары екінші деңгейлі банктерді тексеруге де қатысты. Бақылау-қадағалау қызметінің нәтижесінде валюталық заңнаманы бұзуға қатысты 80-нен астам факті анықталды.

Сондай-ақ, бұл жұмыстың маңызды құрамдас бөлігі тек заң бұзу деректерін анықтау ғана емес, сонымен қатар олардың алдын алу болып қала береді. Филиал мамандары консультациялар өткізеді, валюта нарығына қатысушыларға қолданыстағы талаптарды түсіндіреді және әдістемелік қолдау көрсетеді. Бұл тәсіл нарық қатысушыларының құқықтық хабардарлығын арттыруға және заңнаманы сақтамау тәуекелдерін азайтуға ықпал етеді.

 

Есептілікті жинау және өңдеу

 

Филиал қызметінде есептілікті жинау мен өңдеу маңызды орын алады. Жиналған мәліметтер валюта ағындарын талдап, экономиканың сыртқы секторының жай-күйін бағалап, қаржы нарығындағы негізгі үрдістерді анықтау үшін қажет.

Филиал құрылған сәттен бастап оның қызметкерлері 4,5 мыңға жуық әкімшілік және статистикалық есепті, 4 мыңнан астам микроқаржы және коллекторлық ұйымдардың есептерін, сондай-ақ қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын жүзеге асыратын уәкілетті ұйымдардың 950-ге жуық есебін қабылдап, өңдеп шықты.

Осы көрсеткіштердің әрқайсысының артында негізделген шешімдер қабылдауға қажетті ақпаратты жинау, өңдеу және талдау бойынша жүйелі жұмыс тұр.

 

Халықтың қаржылық сауатын арттыру

 

Аналитикалық және бақылау-қадағалау қызметімен қатар халықтың қаржылық сауатын арттыру –  филиал жұмысында басым бағыттардың бірі болып қала береді.

Қазіргі жағдайда қаржылық білім күнделікті өмірдің маңызды құралына айналады. Алаяқтық схемаларды тани білу, қаржылық операциялардың ерекшеліктерін түсіну және сараланған шешім қабылдау азаматтарға өз мүддесін қорғауға әрі жеке қаржыны басқаруға жауапкершілікпен қарауға көмектеседі.

Төрт жыл ішінде филиал мамандары 4500-ден астам тыңдаушыны қамтыған ақпараттық-түсіндіру іс-шараларын өткізді. Олардың қатарында мектеп оқушылары, студенттер, кәсіпкерлер, сондай-ақ банк пен квазимемлекеттік сектор өкілдері бар.

Осы іс-шаралар аясында Ұлттық банк қызметінің негізгі бағыттарын түсіндіруге, «Сақ стилі» сериясының жаңа банкноталарымен және олардың қорғаныш элементтерімен таныстыруға, сондай-ақ интернет-алаяқтықтың алдын алуға ерекше назар аударылады.

Ағартушылық қызметтің бөлек бір бағыты білім беру жүйесінде қаржылық сауаттылықты дамытумен тығыз байланысты.

Мемлекет басшысының 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспары аясында Ұлттық Банк «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығымен және Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігімен бірлесе отырып, мектептер мен колледж педагогтеріне арналған қаржылық сауаттылық негіздері бойынша біліктілікті арттыру курстарын әзірледі.

2025 жылдан бастап филиал «Өрлеу» орталығымен бірлесіп мектептер мен колледж оқытушыларын оқыту процесін ұйымдастырып келеді. Осы уақытқа дейін 500-ге жуық педагог біліктілігін арттырды. Оқытушыларды даярлау оқушылар мен студенттер арасында қаржылық білімді жүйелі түрде таратуға негіз қалайды.

 

 Әлеуметтік және экологиялық бастамалар

 

Негізгі бағыттармен қатар, филиал өңірдің қоғамдық өміріне белсене араласып, әлеуметтік бастамаларды іске асыруға да баса мән береді. 

Мәселен, теңгенің 30 жылдығын мерекелеу аясында филиал қаржы ұйымдарымен бірлесіп қайырымдылық концертін өткізді, сондай-ақ, өмірлік қиын жағдайдағы балаларды қолдау орталығының тәрбиеленушілері арасында балалардың сурет байқауын ұйымдастырды.

Бұл бастамалар филиалдың негізгі міндеттерін атқарып қана қоймай, қаржылық тұрақтылықты нығайтуға үлес қосуға әрі қоғам үшін маңызды міндеттерді шешуге ұмтылатынын көрсетеді.

Төрт жыл ішінде филиал өңірде Ұлттық Банктің міндеттерін атқару бойынша бірыңғай жүйеге біріге отырып, маңызды қалыптасу кезеңінен өтті. Бүгінгі таңда оның қызметі кәсіпорындармен және қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық орнатудан бастап, халықтың қаржылық сауатын арттыру және қоғамдық маңызы бар бастамаларды қолдау секілді ауқымды бағыттарды қамтиды.

Ұлттық валюта күні қарсаңында барша қазақстандықтарды осы айтулы мерекемен, ал әріптестер мен қаржы жүйесі қызметкерлерін кәсіби мерекемен құттықтаймыз! Елімізге амандық, тұрақтылық, толағай табыс және өсіп-өнуді тілейміз!

 

Алтынай Абдрахманова,

Ұлттық Банктің Абай облысындағы филиал директоры 

 

Финансовая стабильность: от национальных задач к региональным результатам:

 

В преддверии Дня национальной валюты Казахстана филиал Национального Банка Республики Казахстан в области Абай отмечает четыре года со дня своего образования. За это время филиал стал важным звеном в реализации задач Национального Банка на региональном уровне.

Главная цель деятельности филиала – содействие поддержанию стабильности цен в стране. Для её достижения филиал участвует в реализации денежно-кредитной политики Национального Банка РК, осуществляет валютное регулирование и валютный контроль, содействует обеспечению устойчивости финансовой системы, а также собирает и обрабатывает статистическую отчётность о финансовом рынке и внешнеэкономических операциях. 

 

Мониторинг реального сектора экономики

 

В рамках мониторинга реального сектора экономики филиал на регулярной основе собирает и анализирует качественные и количественные показатели деятельности более 100 ведущих предприятий области. Полученные сведения позволяют оценивать деловую активность, отслеживать изменения в производстве, инвестициях и потребительском спросе. Национальный Банк использует эти данные для анализа текущей экономической ситуации и выработки решений в области денежно-кредитной политики. При этом мониторинг строится на принципе взаимной выгоды. Результаты аналитической работы возвращаются участникам в виде обзоров, которые позволяют руководителям компаний сопоставлять показатели своей организации со среднеотраслевыми значениями и оценивать её положение в соответствующем секторе экономики.

 

Валютное регулирование и валютный контроль

 

Работа в сфере валютного регулирования и валютного контроля направлена на обеспечение соблюдения требований валютного законодательства и повышение прозрачности валютных операций.

За четыре года филиалом присвоено 124 учётных номера валютным договорам по движению капитала и счетам в иностранных банках, выдана одна лицензия и переоформлено пять лицензий на осуществление обменных операций с наличной иностранной валютой и (или) приложений к ним.

За этот период проведено 10 проверок с учётом степени оценки риска и 80 документальных проверок. Кроме того, специалисты филиала приняли участие в проверках банков второго уровня. По результатам контрольно-надзорной деятельности выявлено более 80 фактов нарушения валютного законодательства.

Вместе с тем важной составляющей этой работы остаётся не только выявление нарушений, но и их предупреждение. Специалисты филиала проводят консультации, разъясняют участникам валютного рынка действующие требования и оказывают методическую поддержку. Такой подход способствует повышению правовой осведомлённости участников рынка и снижению рисков несоблюдения законодательства.

 

Сбор и обработка отчётности

 

Важное место в деятельности филиала занимает сбор и обработка отчётности. Полученные сведения необходимы для анализа валютных потоков, оценки состояния внешнего сектора экономики и выявления основных тенденций на финансовом рынке.

С момента образования филиала его сотрудниками принято и обработано около 4,5 тыс. административных и статистических отчётов, более 4 тыс. отчётов микрофинансовых и коллекторских организаций, а также порядка 950-ти отчётов уполномоченных организаций, осуществляющих обменные операции с наличной иностранной валютой.

За каждым из этих показателей стоит системная работа по сбору, обработке и анализу информации, необходимой для принятия обоснованных решений.

 

Повышение финансовой грамотности населения

 

Наряду с аналитической и контрольно-надзорной деятельностью одним из приоритетных направлений работы филиала остаётся повышение финансовой грамотности населения.

В современных условиях финансовые знания становятся важным инструментом повседневной жизни. Умение распознавать мошеннические схемы, разбираться в особенностях финансовых операций и принимать обоснованные решения помогает гражданам защищать свои интересы и ответственно подходить к управлению личными финансами.

За четыре года специалисты филиала провели информационно-разъяснительные мероприятия, охватившие более 4 500 слушателей. Среди участников – школьники, студенты, предприниматели, представители банковского и квазигосударственного секторов.

Особое внимание в рамках этих мероприятий уделяется разъяснению основных направлений деятельности Национального Банка, знакомству с банкнотами новой серии «Сакский стиль» и их защитными элементами, а также профилактике интернет-мошенничества.

Отдельное направление просветительской деятельности связано с развитием финансовой грамотности в системе образования.

В рамках реализации Общенационального плана мероприятий по исполнению Послания Главы государства от 2 сентября 2024 года Национальным Банком совместно с Национальным центром повышения квалификации «Өрлеу» и Министерством просвещения Республики Казахстан разработаны курсы повышения квалификации педагогов школ и колледжей по основам финансовой грамотности.

С 2025 года филиал совместно с центром «Өрлеу» организует соответствующее обучение для преподавателей школ и колледжей. За этот период обучение прошли около 500 педагогов. Подготовка преподавателей создаёт основу для последовательного распространения финансовых знаний среди школьников и студентов.

 

Социальные и экологические инициативы

 

Наряду с основными направлениями деятельности филиал уделяет внимание и реализации социальных инициатив, внося свой вклад в общественную жизнь региона.

Так, в рамках празднования 30-летия теңге филиал совместно с финансовыми организациями провёл благотворительный концерт, а также организовал конкурс детских рисунков среди воспитанников центра поддержки детей, находящихся в трудной жизненной ситуации.

Эти инициативы наряду с основной работой филиала отражают стремление не только вносить вклад в укрепление финансовой стабильности, но и участвовать в решении значимых для общества задач.

За четыре года филиал прошёл важный этап становления, став частью единой системы реализации задач Национального Банка в регионе. Сегодня его деятельность охватывает широкий круг направлений – от взаимодействия с предприятиями и финансовыми организациями до повышения финансовой грамотности населения и поддержки общественно значимых инициатив.

В преддверии Дня национальной валюты поздравляем всех казахстанцев с этим важным праздником, а коллег и всех работников финансовой системы — с профессиональным праздником! Желаем благополучия, стабильности, дальнейших успехов и процветания нашей стране!

 

                                     Алтынай Абдрахманова,

Директор филиала Национального Банка в области Абай

 

---

---

---

---